Tłumaczenie Małgorzata Boba
System emerytalny w Danii
Duński system emerytalny można podzielić na trzy rodzaje świadczeń: emerytura państwowa, emerytura pracownicza i emerytura indywidualna. W tutejszym systemie możesz otrzymywać emeryturę z więcej niż jednego źródła. Kiedy osiągniesz wiek emerytalny, w większości przypadków będziesz mieć prawo do emerytury państwowej. Jeśli pracujesz, pracodawca prawdopodobnie przekazuje część twojego wynagrodzenia na poczet świadczeń emerytalnych. Możesz też samodzielnie zainwestować w swoją emeryturę.
Emerytura państwowa
Duński rządowy plan emerytalny, zwany emeryturą państwową (po duńsku „folkepension”) bazuje na idei powszechności i ma na celu pomagać finansowo wszystkim obywatelom i rezydentom Danii w starszym wieku. Obowiązujący obecnie wiek emerytalny wynosi 67 lat. Można jednak zdecydować się przejść na emeryturę wcześniej lub później, co wpływa na wysokość świadczenia. Aby być upoważnionym do emerytury państwowej, należy spełnić co najmniej jeden z warunków:
- Obywatelstwo duńskie, szwajcarskie, brytyjskie lub jednego z krajów UE/EOG i łącznie co najmniej 3 lata nabytego prawa do emerytury z krajów UE/EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii, z czego co najmniej 1 rok w Danii.
- Bycie rezydentem Danii przez co najmniej 10 lat pomiędzy 15. rokiem życia a osiągnięciem wieku emerytalnego.
Osoby, które spełniają te wymagania mogą otrzymać podstawową emeryturę państwową.
Świadczenie nie zostaje przyznane automatycznie – musisz się o nie ubiegać. Jeśli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało ci mniej niż 6 miesięcy, możesz już złożyć podanie.
Udbetaling Danmark
Każdego roku „Udbetaling Danmark” przelicza twoją emeryturę, aby upewnić się, że otrzymujesz świadczenie odpowiedniej wysokości. Wynik może być następujący:
- W minionym roku wypłacono ci odpowiednią łączną kwotę emerytury.
- W minionym roku wypłacono ci zbyt dużo emerytury.
- W minionym roku wypłacono ci zbyt mało emerytury.
„Udbetaling Danmark” korzysta z twojego rozliczenia podatkowego ze „Skattestyrelsen” (Duński Urząd Skarbowy), jak również przekazanych przez ciebie informacji o dochodach twoich i twojego partnera (osoby, z którą mieszkasz), które nie są opodatkowane w Danii.
Jeśli twoje rozliczenie wykaże, że całkowity dochód wyniósł więcej niż ten, który stanowił bazę do wyliczenia emerytury, musisz zwrócić część emerytury. Jeśli dochód był niższy niż bazowy, otrzymasz zwrot. Przychody twojego partnera są również uwzględnione w wyliczaniu wysokości świadczenia.
Co ma wpływ na twoją emeryturę obywatelską?
Na wysokość świadczenia wpływa to, czy mieszkasz w pojedynkę czy z partnerem. Zwykle jeśli mieszkasz w pojedynkę, otrzymasz wyższe świadczenie. Masz obowiązek informowania „Udbetaling Danmark” o wszystkich wpływających na wysokość świadczenia zmianach w twoim życiu, na przykład kiedy z kimś zamieszkasz. Dotyczy to jedynie mieszkania z kimś, kto nie jest twoim krewnym, tj. z osobą, z którą możesz legalnie wziąć ślub w Danii. Mieszkanie z krewnym nie ma wpływu na wysokość świadczenia.
Dla przykładu, w 2023 roku emerytura obywatelska wynosiła 6694 korony, plus ewentualne dodatki, takie jak dodatek zdrowotny, osobisty czy na potrzeby ogrzewania.
Emerytura z zagranicy
„Udenlandsk pension” jest świadczeniem, które możesz otrzymywać, jeśli mieszkałeś i pracowałeś w kraju innym niż Dania. Od zasad panujących w danym kraju będzie zależało, czy możesz otrzymywać tamtejszą emeryturę będąc w Danii. Należy skontaktować się ze stosownymi urzędami w danym kraju, dowiedzieć się jak przebiega ten proces i zdobyć wymagane dokumenty, a następnie skontaktować się z Udbetaling Danmark. Jeśli przysługuje ci duńska emerytura, podanie o nią służy jednocześnie jako podanie o emeryturę zagraniczną.
Część druga: Emerytura w Danii II: Emerytura pracownicza i indywidualna.
