Tłumaczenie Małgorzata Boba
System emerytury pracowniczej jest kluczowym elementem struktury oszczędności emerytalnych w Danii. Został zaprojektowany tak, aby stanowić dopełnienie świadczeń państwowych i gwarantować pracownikom dodatkowe finansowe bezpieczeństwo na emeryturze. System ten jest finansowany zarówno przez pracowników, jak i pracodawców, i zarządzany przez fundusze i towarzystwa emerytalne.
Możliwości
W ramach duńskiego systemu emerytur pracowniczych, masz możliwość wyboru spośród różnych profili inwestycyjnych i funduszy oferowanych przez towarzystwa emerytalne. Zamiast oszczędzania i zarabiania na odsetkach, twoje pieniądze są inwestowane i przynoszą zyski. Wiąże się to z ryzykiem, którego stopień zależy od tego jaki profil wybierzesz. Różnią się one stopniem ryzyka i potencjałem zysku. Istnieją opcje konserwatywne, umiarkowane i dynamiczne. Z reguły profil można raz do roku zmienić na życzenie.
System ATP
Pracownicy w Danii mają dostęp do systemu emerytalnego ATP (Arbejdsmarkedets Tillægspension), króry jest obowiązkowym, zbiorowo finansowanym planem emerytalnym. Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy mają swój wkład w ATP, w postaci miesięcznych wpłat stanowiących odpowiedni procent pensji pracownika. Emerytura ATP ma zagwarantować dodatkowy przychód oprócz emerytury państwowej, aby zapewnić emerytom godny standard życia. Pracownik opłaca jedną trzecią, a pracodawca dwie trzecie miesięcznej składki.
Pracownicze programy emerytalne
Duński rynek pracy obejmuje również pracownicze programy emerytalne, negocjowane na drodze porozumień zbiorowych między związkami zawodowymi a pracodawcami. Emerytury te zarządzane są przez fundusze emerytalne i firmy ubezpieczeniowe. Warunki tych programów emerytalnych różnią się zależnie od porozumienia, ale zazwyczaj obejmują wkład zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Pracownicza emerytura może znacznie podnieść przychód emerytalny danej osoby, gdyż zgromadzone oszczędności są zazwyczaj inwestowane w celu generowania zysku.
ATP Livslang
Spodziewany wymiar emerytury dożywotniej „ATP Livslang” jest zdefiniowany przez łączną liczbę składek dokonanych przez ciebie na przestrzeni lat. Im wcześniej zaczniesz opłacać składki i im dłużej będziesz je opłacać, tym wyższa będzie twoja emerytura.
Nawet jeśli opuścisz Danię, emerytura „ATP Livslang” zostanie wypłacona po osiągnięciu przez ciebie duńskiego wieku emerytalnego. Wypłata świadczenia nie może być w żaden sposób przyspieszona.
W przypadku śmierci, zamieszkująca z tobą osoba może otrzymać zbiorczą wypłatę środków, w zależności od rodzaju umowy.
Emerytura indywidualna
Sformułowanie to odnosi się do prywatnych oszczędności na poczet emerytury. Są one niezależne od emerytury państwowej i pracowniczej. Emerytury indywidualne mogą przybierać różne formy, ale najczęstsze z nich to „ratepension” i „aldersopsparing”.
„Ratepension” to dobrowolne konto oszczędnościowe objęte ulgą podatkową, umożliwiające przekazywanie części dochodów na poczet osobistego funduszu emerytalnego. Składki na „ratepension” są odliczane od podatku, co oznacza, że wpływają na zmniejszenie dochodu podlegającego opodatkowaniu, co stanowi finansową zachętę do korzystania z tej metody oszczędzania. Wypłaty z kont „ratepension” są jednak opodatkowane w momencie, gdy emeryci zaczynają otrzymywać świadczenia emerytalne.
Z kolei „Aldersopsparing” to rodzaj indywidualnej emerytury, która zapewnia większą elastyczność w zakresie składek i wypłat. Składki na konto „aldersopsparing” również można odliczyć od podatku, ale w przeciwieństwie do „ratepension” nie ma ograniczeń co do tego, kiedy i w jaki sposób można uzyskać dostęp do funduszy. Ta elastyczność sprawia, że „aldersopsparing” jest popularnym wyborem dla tych, którzy nie chcą zobowiązywać się do oczekiwania z wypłatą aż do osiągnięcia konkretnego wieku.
Indywidualne emerytury w Danii są istotną składową systemu emerytalnego i pozwalają dopasować plan emerytalny do indywidualnych potrzeb i preferencji. Dzięki oferowaniu ulg podatkowych i elastyczności składek i wypłat, te formy oszczędzania zachęcają do długoterminowego planowania finansowego i pomagają uzyskać większe bezpieczeństwo finansowe po zakończeniu pracy.
Warto zaznaczyć, że o ile opisane tu reguły były aktualne w momencie pisania tego artykułu, wszystkie osoby zainteresowane tymi formami oszczędzania powinny zasięgnąć wiedzy z bieżących źródeł lub skorzystać z usług doradców finansowych. Dobrym pomysłem jest poprosić o pomoc w swoim banku, agencji ubezpieczeniowej lub u pracodawcy.
Podsumowanie
Dostępne w Danii formy emerytur tworzą razem solidny system, który łączy w sobie wsparcie od państwa, wkład indywidualny i udział pracodawcy. To wielopoziomowe podejście pozwala osiągnąć bezpieczeństwo finansowe na starość, promując zarazem kulturę oszczędzania i długoterminowego planowania finansowego.
Ten artykuł miał na celu zaznajomić cię z systemem emerytalnym w Danii. Istnieje jednak dużo więcej reguł, zależnych od indywidualnego przypadku, dlatego zawsze warto przedyskutować twoje wątpliwości z „Udbetaling Danmark”, „ATP pension” czy instytucją, w której masz oszczędności emerytalne.
Przeczytaj też: Emerytura w Danii I: Folkepension.
