Ankara’da 7–8 Temmuz 2026 tarihlerinde görev aldığım NATO Zirvesi, İttifak’ın modern savaş ortamına nasıl uyum sağlayacağını gösteren önemli kararlara sahne oldu ve bu gelişmelerden sizlerle paylaşmak istediklerim; NATO’s Drone Edge girişimi ve Saab tarafından geliştirilen GlobalEye sisteminin NATO’nun yeni havadan erken ihbar kapasitesi için seçilmesi başlıkları olacak. Zirve, İttifak’ın modern savaş ortamına uyum sağlama çabasının altını çizmiş durumda. Öne çıkan başlıklar arasında NATO’nun Drone Edge girişimi, Ukrayna ile imzalanan drone anlaşmaları ve Saab tarafından geliştirilen GlobalEye sisteminin NATO’nun yeni havadan erken ihbar kapasitesi için tercih edilmesi yer aldı.
Ukrayna’daki savaş, düşük maliyetli insansız hava araçlarının modern savaşın temel unsurlarından biri hâline geldiğini gösterdi. NATO da bu gelişmeye karşılık olarak Drone Edge girişimi kapsamında önümüzdeki beş yıl içerisinde anti drone sistemlerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı ve 2027 yılının sonuna kadar yetiştirilen drone operatörü sayısını beş kat artırmayı planlıyor. Drone eğitimlerinin NATO Flight Training Europe (NFTE) girişimi üzerinden yürütülmesi öngörülüyor. Ankara’daki zirvede Finlandiya, Fransa ve İsveç’in de katılmasıyla NFTE üyesi ülkelerin sayısı 20’ye ulaştı. Katılımcı ülkeler, sekiz ülkede bulunan 16 uçuş eğitimmerkezinden yararlanabilecek. Böylece ortak eğitim standartlarının geliştirilmesi, eğitim maliyetlerinin paylaşılması ve farklı ülkelerden drone operatörlerinin birlikte görev yapabilme kapasitesinin artırılması hedefleniyor. Nato’nun Drone Edge Açıklaması
Ukrayna’nın Drone Anlaşmaları
Zirvede Ukrayna, drone teknolojilerinin yalnızca kullanıcısı değil, aynı zamanda ihracatçısı ve bilgi sağlayıcısı olarak da öne çıktı. Ukrayna; Danimarka, Estonya ve Hollanda ile ayrı ayrı “Drone Deal” anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar, doğrudan drone satışının ötesine geçen geniş bir iş birliği çerçevesi sunuyor. Ortak üretim, teknoloji transferi, siber güvenlik, kritik altyapının korunması ve savaş alanında edinilen tecrübelerin paylaşılması anlaşmaların temel unsurları arasında bulunuyor. Böylece Ukrayna’nın sahada sınanmış bilgi ve deneyimi Avrupa’nın üretim kapasitesiyle birleşirken, Kiev de yeni pazarlara ve uzun vadeli savunma ortaklıklarına erişim sağlıyor.
GlobalEye ve Yeni Uçak Projeleri
Zirvenin en önemli kararlarından biri, 11 NATO ülkesinin on adede kadar Saab GlobalEye uçağının ortak tedariki için harekete geçmesiydi. Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Romanya ve İsveç’in katıldığı proje, NATO’nun yaşlanan Boeing E-3A AWACS filosunun bir bölümünü yenilemeyi amaçlıyor. GlobalEye; hava, kara ve deniz sahasını eş zamanlı olarak izleyerek drone sürüleri, seyir füzeleri ve balistik füzeler gibi farklı tehditleri tespit edebiliyor. Bu nedenle sistem, yalnızca bir radar uçağı değil, farklı kaynaklardan elde edilen bilgileri bir araya getiren hareketli bir komuta ve kontrol merkezi niteliği taşıyor. Ancak söz konusu süreç henüz kesinleşmiş bir sipariş anlamına gelmiyor. Karar, NATO ile Saab arasındaki resmi müzakerelerin başlangıcını oluşturuyor. Saab’ın GlobalEye Açıklaması
Ankara’da ayrıca farklı ihtiyaçlara yönelik üç önemli havacılık girişimi açıklandı:
-
Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç, beş adede kadar Amerikan yapımı MQ-4C Triton insansız gözetleme uçağının tedarik edilmesine yönelik girişimi duyurdu. Havada 24 saatten uzun süre kalabilen Triton’un özellikle deniz yollarının, Arktik bölgesinin ve Kuzey Avrupa’nın gözetlenmesinde kullanılması planlanıyor. Nato’nun Triton Açıklaması
-
Belçika, Hırvatistan, Fransa, Polonya, İspanya, Türkiye ve Birleşik Krallık ise Airbus A400M askerî nakliye uçaklarına dayanan ortak bir filo projesi başlattı. Ülkeler; uçak, bakım ve eğitim maliyetlerini paylaşarak askerî nakliye, havada yakıt ikmali, tahliye ve afetlere müdahale kapasitelerini güçlendirmeyi hedefliyor. Nato’nun A400M Açıklaması
-
Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç de ortak Airbus A330 MRTT tanker ve nakliye filosunun genişletilmesine yönelik girişimde yer aldı. Drone Edge ve bu uçak projeleri, birbirinden bağımsız yatırımlar olarak değerlendirilmemelidir. Bunların tamamı, NATO’nun geliştirmeye çalıştığı yeni gözetleme, istihbarat ve müdahale ağının parçalarını oluşturuyor. GlobalEyegeniş bir alandaki hareketleri tespit ederken, Triton uzun süreli istihbarat toplamakta ve drone ve anti-drone sistemleri ise tespit edilen tehditlere sahada cevap verilmesini sağlamakta.
