Danimarka, yıllardır uluslararası yetenekler için sadece bir eğitim merkezi değil, aynı zamanda huzurlu bir yaşam ve kariyer limanı olarak görüldü. Mevcut sistem, yabancı öğrenciyi yalnızca bir “okul misafiri” olarak değil, potansiyel bir çalışan ve uzun vadeli bir yaşam planının parçası olarak görüyordu. Ancak 25 Şubat 2026 tarihinde parlamentoya sunulan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran LSF 121 sayılı yasa tasarısı ile bu vizyon köklü bir kırılma yaşıyor. Hükümetin, öğrenci oturum izninin çalışma piyasasına bir “arka kapı” olarak kullanıldığına dair endişeleriyle şekillenen bu tasarı, bir eğitim politikasından çok daha fazlasını, bir göç kontrolü manifestosunu temsil ediyor.
Bu tasarı tüm uluslararası öğrencileri eşit biçimde hedef almıyor. Asıl ağırlık, AB/AEA dışından gelen ve ücretsiz bir eğitim sisteminde eğitim ücreti ödeyen üçüncü ülke öğrencileri üzerine kurulmuş durumda. Hükümet, özellikle Bangladeş ve Nepal gibi ülkelerden gelen başvurulardaki belirgin artışı ve eğitim terk oranlarını gerekçe göstererek, bu rotanın gizliden bir işgücü göçü haline geldiğinden şüpheleniyor. Dolayısıyla mesele, Danimarka’nın hangi yabancıya hangi koşulla kapı açacağına dair çok daha seçici ve katı bir yeniden sınıflandırma çabasıdır.
Peki bu taslak pratik hayatta ne değiştirecek? Tasarı, uluslararası öğrencilerin hayatını üç aşamada zorlaştıran bir sertleşme öngörüyor:
1. Danimarka’ya Giriş: Kabul aşamasında artık sadece notlara değil, niyet ve dil yeterliliğini ölçen başlangıç sınavlarına (studiestartsprøve) girilecek. İade edilebilir depozitoların yerini geri ödemesiz ve ağır işlem ücretleri alacak ve eğitim ücretinin en az bir yıllık kısmı peşin istenecek.
2. Eğitim Süreci: Öğrencilere yılda en az 40, ilk dönem ise en az 15 ECTS tamamlama zorunluluğu gibi sert bir akademik eşik getiriliyor. Bu şartı sağlayamayan öğrencinin oturum iznini kaybetme riski bulunuyor.
3. Mezuniyet Sonrası: Asıl darbe ise mezuniyet sonrasına saklanmış. Lisans ve Master öğrencileri için aile birleşimi yolu büyük ölçüde kapanırken, mezunlara tanınan o meşhur üç yıllık iş arama süresi sadece bir yıla indiriliyor. Sistem artık “gel, oku ve belki kal” modelinden çıkıp “gel, oku ama fazla yerleşme” çizgisine kayıyor.
Bu fırtınalı denizde Türk vatandaşları için ise çok kritik, hukuki bir liman mevcut: AB-Türkiye Ortaklık Hukuku (Ankara Anlaşması). Taslak metin, her ne kadar üçüncü ülke vatandaşlarını genel bir kısıtlamaya alsa da, bu anlaşma çerçevesindeki hakları açıkça saklı tutuyor. Danimarka’da ekonomik olarak aktif olan veya bir iş kurarak bu statüye geçebilecek Türk vatandaşları için, bir yıla indirilen sürenin yeniden üç yıla çıkma ve aile haklarının korunma ihtimali bulunuyor.
Ancak altı çizilmesi gereken en önemli detay şudur: Bu koruma otomatik bir muafiyet değildir ve Danimarka Göçmenlik Servisi (SIRI) tarafından her başvuru için ayrı ayrı değerlendirmeye tabidir. Bu nedenle Türk vatandaşları için soru “bize bir ayrıcalık var mı?” değil; “bu ayrıcalığın hangi başvurularda, hangi somut ekonomik faaliyetlerle ve hangi belgelerle işletilebileceği” sorusudur.
Sanılanın aksine, 17 Mart 2026’da gerçekleşecek ilk görüşme bu hikayenin sonu değil, asıl teknik ve siyasi pazarlığın başlangıcı olacak. Tasarıya etki etmek isteyenler için esas fırsat penceresi, yasanın komiteye (Uddannelses- og Forskningsudvalget – UFU) gittiği bu süreçte açılıyor. Sosyal medyada şikayet etmek yerine komiteye yazılı başvurular (henvendelse) yapmak ve itirazın dilini “mağduriyetten” çıkarıp “Danimarka kendi nitelikli işgücü havuzunu kurutuyor” eksenine oturtmak gerekiyor. Bir yıllık sürenin işe alım süreçleri için ne kadar yetersiz olduğunu, ailesini getiremeyen 30 yaşındaki nitelikli bir profesyonelin Danimarka yerine neden Hollanda’yı seçeceğini somut verilerle siyasilere anlatmak şarttır.
Sonuç olarak LSF 121, Danimarka’daki yabancı öğrenci rejimini daha pahalı, daha koşullu ve çok daha kısa ufuklu bir hale getirme potansiyeli taşıyor. Danimarka belki kapıyı tamamen kapatmıyor, fakat o kapıdan içeri girmek isteyenlere artık güven değil ispat, ortak bir gelecek değil sadece geçicilik teklif ediyor.
